Category Archives: Algemeen ekonomie

Dinamiese pryse

In Ekonomie leer ons dat ‘n verandering in die prys lei tot ‘n verandering in die hoeveelheid gevra of die hoeveelheid aangebied. Teen ‘n hoë prys vra verbruikers min van ‘n produk, maar verkopers bied ‘n groot hoeveelheid aan as die prys hoog is.

VraagAanbodPryseDaar is ook ‘n klomp faktore wat kan lei tot ‘n verskuiwing van die hele vraagkromme of die hele aanbodkromme. In die grafiek hier aan die regterkant is daar ‘n toename in die hoeveelheid gevra teen elke prys – die hele vraagkromme skuif na regs. Die eindresultaat is dat die hoeveelheid aangebied ook toeneem en vraag en aanbod is weer in ewewig teen ‘n hoër ewewigsprys en -hoeveelheid.

In die praktyk is daar egter min voorbeelde waar hierdie proses vinnig en ooglopend plaasvind. Meeste pryse is stram / “sticky” en verander stadig in reaksie op veranderinge in vraag en aanbod. Die tipiese voorbeelde is van varsprodukte wat nie gestoor kan word nie, of dalk ander kommoditeite of aandele.

‘n Lekker praktiese voorbeeld vir die moderne era is die taxi-diens genaamd Uber.

“Uber is an app that connects passengers with drivers of vehicles for hire and ridesharing services”. Dit het in die VSA begin, maar jy kan nou ook Uber se dienste in Johannesburg en Kaapstad gebruik. Die pryse is gewoonlik tussen R50 en R70 vir ‘n rit, maar wanneer daar ‘n toename is in die vraag, skiet die pryse op. Uber noem dit “surge pricing”. Lees voort

Gaan die studie van Ekonomie jou selfsugtig maak?

dilemma

Op die Evonomics blog skryf Prof Adam Grant dat daar al hoe meer bewyse is dat die studie van Ekonomie jou meer selfsugtig maak. Hy gee ‘n klomp voorbeelde van studies wat bevind dat Ekonomie studente minder geneig is om saam te werk of vrywillige bydraes te maak. Moet jy bekommerd wees?

Ek dink nie so nie. Wat Prof Grant miskyk is dat Ekonomie studente opgelei word die speletjies wat in die navorsings gebruik word, te speel, en dus weet wat die “regte” ekonomie antwoord is. Hulle is nie meer selfsugtig nie, hulle verstaan net hoe mense tipies dink en gebruik dit tot hulle voordeel.

Dit gaan spesifiek oor die sogenaamde dilemma van die gevangenis uit die veld “spel teorie” / “game theory” wat deel is van Mikro-ekonomie. Die storie is dat twee vermeende inbrekers deur die polisie betrap word. Hulle is verdagtes, maar die polisie het nie genoeg bewyse dat hulle die skuldiges is nie. Nou word hulle ondervra (dink “good cop, bad cop”) en hulle opsies is in die tabel. Lees voort

Hoe dink ons oor die werking van die ekonomie?

Die laaste paar maande voel dit of ekonomiese nuus oral op die voorgrond is, ekonome gee daagliks opinies oor wat die impak van die droogte / die rand / die kredietgraderings-agentskappe op “die ekonomie” is. Om sin te maak van die nuuste syfers of opinies moet jy ‘n eenvoudige model hê van hoe die ekonomie werk. Hierdie eerste inskrywing van 2016 stel so manier van dink voor…

Lees voort

Waldo Krugell

Januarie 21, 2016

Ons koppel die nuutste ekonomiese nuus en data aan die Graad 10, 11 en 12 CAPS leerplan.

  • Jy kan volgens die leerplan se onderwerpe soek.
  • Of ‘n soektog probeer met die trefwoorde uit jou opdrag of taak.
  • Of stuur vir ons ‘n epos met jou Ekonomie-navraag: ekonomieblog@gmail.com

As jy Ekonomie wil studeer op universiteit, kyk gerus na die Skool vir Ekonomie by die NWU se Potchefstroomkampus en volg ons op Facebook.

Die repo-koers is verhoog…

Maar was dit die regte besluit? SARB Transmission graph

Verlede week het die Reserwebank se monetêre beleidskomittee die repo-koers verhoog en ekonome het heelwat hieroor te sê.

Onthou, die SARB se mandaat is om inflasie naby die mikpunt te hou – in a and tussen 4% en 6%. Die repo-koers (die koers waarteen banke geld leen by die SARB) is die belangrikste instrument wat hulle het om dit mee te doen. Inkrimpende monetêre beleid beteken dat hulle die repo-koers verhoog, om inflasie te verlaag. Deur verskillende kanale wil hulle die totale vraag in die ekonomie, spesifiek verbruiksbesteding en investering, verminder.

Die kanale waardeur hierdie meganisme werk word in die figuur hierbo verduidelik.

  • Die een wat die maklikste is om te verstaan werk deur kommersiële rentekoerse. As die repo verhoog word, verhoog die prima uitleenkoers – dit word duurder om met skuld te koop en verbruikers bestee minder.
  • Dit is dan ook duurder om geld te leen vir investering en minder investering beteken minder uitbreiding van totale vraag en minder druk op pryse.
  • Die hoër rentekoerse beïnvloed ook die pryse van skuld-instrumente, aandele en eiendom en het ‘n balansstaat-effek or netto-waarde effek: As rentekoerse hoër is, is die pryse van skuld-instrumente laer; hoër rentekoerse demp ook die eiendomsmark. Die gevolg is minder besteding en minder druk op pryse.
  • Hoër rentekoerse behoort ook die wisselkoers te laat appresieer. Die skakels deur na infflasie behoort soos volg te werk: Hoe groter die rentekoersverskil tussen bv SA en die VSA, hoe meer aanloklik is dit vir buitelanders om in die Suid-Afrikaanse kapitaalmark te belê, eerder as in die VSA. Dit verhoog die vraag na rand. Die wisselkoers versterk, invoere is goedkoper (laer inflasie) en die totale vraag is laer, met minder druk op pryse.
  • Laastens gaan dit ook oor inflasie verwagtinge – as ondernemings wat pryse vasstel, of arbeiders wat onderhandel vir loonverhogings, verwag dat inflasie in die toekoms hoog gaan wees, dan bou hulle dit nou al in pryse en lone. Deur streng monetêre beleid te volg was die SARB dus dat hulle ernstig is oor lae inflasie en dat groot prysverhogings of groot looneise nie nodig is nie – hulle gaan sorg dat inflasie laag bly.

Daar is dus heelwat stappe tussen ‘n rentekoersverhoging en laer inflasie en min daarvan is onder die SARB se beheer. Hulle sal argumenteer dat verlede week se verhoging eintlik die inflasiekoers 18 tot 24 maande van nou af gaan raak.

Dit is juis hier waar die ekonome wat verskil se kritiek lê. Die storie hierbo gaan oor vraag-trek inflasie, maar hulle argumenteer dat opwaartse druk op pryse eerder koste-druk is. Hulle sê dat die inflasionêre druk wat wel bestaan (Junie se VPI inflasiekoers was 4.7%, op vanaf 4.6% in Mei) is vanaf sogenaamde geadministreerde pryse en nie van ‘n oormaatvraag van verbruikers nie. Dit is die koste van bv. elektrisiteitspryse wat styg en dit gaan nie minder wees omdat die repo verhoog word nie. Die hoër repo-koers kon ook nie die depresiasie van die rand stuit nie en ons het nou hoër invoerpryse en hoër rentekoerse.

Die Reserwebank voer weer aan dat hulle goeie rede het om bekommerd te wees oor looneise en inflasieverwagtinge. En hulle moet natuurlik vir die internasionale markte die sein stuur dat hulle ernstig daaroor is om by die inflasiemikpunt te hou.

Een manier om oor die hele storie te dink is dat inflasie is soos ‘n voertuigmotor wat oorverhit. Dit kan gebeur omdat jy te vinnig probeer ry en dan moet daar rem getrap word. Dit kan ook gebeur omdat daar nie water in die verkoeler is nie.

Op die oomblik is die inflasiedruk in die Suid-Afrikaanse ekonomie nie omdat verbruiksbesteding, investering of die ekonomie te vinnig groei nie. Verbruikers en beleggersvertroue is op laagtepunte en die ekonomiese groeikoers is baie laag. Tog trap die Reserwebank rem. Die eintlike probleme lê ver buite die invloed van die Reserwebank – dit is goed soos die geadministreerde pryse, ‘n hoë konsentrasie van eienaarskap en beperkte mededinging,  ‘n stram arbeidsmark en kollektiewe bedinging, lae produktiwiteit en ‘n ekonomie wat sukkel om internasoinaal mee te ding.

Dit is nie so maklik om te sê of die repo-koersverhoging die regte besluit was nie.

Ekonomie in die derde kwartaal

Welkom terug in die tuig, Grensnut-lesers. Die derde kwartaal het vandag afgeskop en ons hoop die Ekonomie-blog gaan saam met jou daar wees vir die tweede helfte van die jaar se voorbeelde, toepassings en Ekonomie-bronne.

Euro Economist covers

En hierdie is uit die 2012 weergawe van dieselfde krisis!

Wat het jy dalk gemis in die Ekonomie-wêreld? Die groot storie is dié van Griekeland se skuldkrisis – as deel van die sg. besuinigingsmaatreëls het die BTW koers daar vandag verhoog van 13% na 23%! As jy vinnig op hoogte wil kom van die storie, lees Prof Johan Fourie van Stellenbosch se storie in gister se Rapport. Hy tref die vergelyking dat Griekeland teenoor sy skuldeisers staan soos ‘n seun op universiteit wat nie akademies so sterk vorder nie. Moet hy / hulle nog ‘n kans kry?

Die Grieke het nog ‘n kans in die vorm van ‘n reddingsboei van lenings met streng vereistes. Om Johan se beeld verder te neem wonder ek of hulle nie eerder die geld moes gebruik het om universiteit te los en ‘n klein besigheid te begin nie!

Nuutste Ekonomiese Navorsing – Die ekonomiese stelsel van Apartheid

EOAwbTwintig jaar na die einde van die apartheidstelsel kan daar geen twyfel wees nie dat sy nalatenskap aanhou om die Suid-Afrikaanse samelewing te affekteer. Inderdaad, politici noem gereeld dat die ruimtelike patrone van apartheid aanhou om in ons dorpe en stede uitgespeel te word, en dat die kultuur van geweld wat tans in Suid-Afrika voorkom sy wortels in die verlede het.

Akademiese navorsing bevestig ook dat dit die geval is, met armoede onder die swart bevolking steeds baie hoog, terwyl daar ook ʼn algemene traagheid is in die standaard van opleiding. Werkloosheid onder die swart bevolking is ook steeds ʼn probleem, en daar bly ʼn element van wantroue en nie-samewerking. Lees voort